Met de komst van de Omgevingswet is voor de uitvoering van het omgevingsveiligheidsbeleid het instrument ‘aandachtsgebied’ geïntroduceerd. Om personen in gebouwen te beschermen tegen brand- en/of explosies van risicobronnen nabij dat gebouw, kan binnen een aandachtsgebied de verplichting gelden om extra bouwkundige maatregelen te treffen. Gemeenten hebben de taak om binnen aandachtsgebieden te beschouwen of die extra bouwkundige maatregelen noodzakelijk zijn. Als dat zo is, dan moet een gemeente voor die gebieden voor-schriftengebieden aanwijzen, waardoor het verplicht wordt om bij nieuwbouw artikel 4.90 tot 4.96 van het Besluit bouwwerken leefomgeving toe te passen. Dit heeft geleid tot de volgende vragen waar deze handreiking op ingaat:
- Moeten er nu binnen een aandachtsgebied ook voorschriftengebieden worden aangewezen wat betekent dat bij nieuwbouw aanvullende bouwkundige maatregelen moeten worden getroffen ter bescherming van de personen in die gebouwen?
- Wat zijn dan die bouwkundige maatregelen?
- En bovenal, zijn er naast die aanvullende bouwkundige maatregelen ook andere gelijkwaardige oplossingen beschikbaar?
Kernwoorden: Maatregelen, voorschriftengebied, gelijkwaardigheid
Metadata:
- Opdrachtgever: Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat, DGMI
- Auteur(s): Wiro Gruijters, Jeroen Eskens & Matthijs de Maaijer (Antea Group)
- Datum laatste actualisatie: 31 maart 2026
Met welk doel is het voorbeeld opgesteld?
Het doel van deze handreiking is het geven van handvatten aan het bevoegd gezag met betrekking tot het gehele gelijkwaardigheidsproces. Om zo het bevoegd gezag meer comfort te bieden bij het maken van een afweging voor gelijkwaardige maatregelen. De handreiking is bedoeld voor iedereen die betrokken is bij bouwprocessen binnen een voorschriftengebied. Dit zijn onder andere de bouwkundig specialisten, de opstellers van omgevingsbesluiten, plantoetsers, adviseurs van omgevingsdiensten en veiligheidsregio’s. Maar minstens zo relevant: de handreiking is ook bedoeld voor de beheerders van zeer kwetsbare gebouwen, zoals ziekenhuizen, basisscholen, kinderdagverblijven, dagverblijven voor lichamelijk en geestelijk gehandicap-ten, alsmede beheerders van andere gebouwen in een voorschriftengebied.
Binnen welk stappenplan uit het Handboek Omgevingsveiligheid van het RIVM (Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu) is het voorbeeld toepasbaar?
De handreiking past bij de stappenplannen ‘Vaststellen gelijkwaardigheid’, ‘Gelijkwaardigheid brandvoorschriftengebied’ en ‘Gelijkwaardigheid explosievoorschriftengebied’.
Waartegen biedt het voorbeeld bescherming?
Er wordt gekeken naar gelijkwaardigheid bij de bescherming van een gebouw tegen brand van buitenaf en bescherming tegen de scherfwerking van glas bij een explosie van buitenaf.
Wat is er bekend over de juridische borging van het voorbeeld?
Als een initiatiefnemer een ruimtelijke ontwikkeling wil realiseren binnen voorschriftengebied, kan op grond van artikel 4.7 van de Omgevingswet toestemming worden verleend om deze de ontwikkeling op een andere, gelijkwaardige, wijze te realiseren.
Deze gelijkwaardige maatregel moet altijd ten minste hetzelfde resultaat bereiken als met de voorgeschreven maatregel is beoogd. De bewijslast of dit het geval is ligt bij de initiatiefnemer. Het is aan het bevoegd gezag om de gelijkwaardige maatregel te toetsen.